Emergence and Autonomous Agency

Barandiaran, Xabier E.

Argitalpen urtea:

2025

Argitalpen tokia:

Donostia

Ezaugarriak:

BIBLID [0212-7016; eISSN: 2953-4180 (2025), 70, 2]. - Recep.: 2025-09-17; Acep.: 2026-01-02

DOI:

doi.org/10.61879/riev702zkia202511

ISSN:

0212-7016; eISSN: 2953-4180

Irakurri artikulua online

Laburpena

Emergentismoak errealitate materiala eta fenomeno biologiko zein psikologikoen konplexutasuna bateratzea du helburu, dualismoa zein erredukzionismoa baztertuz, altolaketa materialaren maila desberdinen arteko batasun zientifikoa mantentzen duelarik. Lan honek eragiletasunaren (agentzialitatearen) sorrera aztertzen du, proto-zelulen antolake auto-mantendutik hasi eta giza autonomiaraino, oreka termodinamikotik urrun dauden sistema autonomoek kausalitate mota bereizgarri bat oinarritzen dutela defendatuz, eragileen ezaugarria dena (non ekintzek gertaerak ordezkatzen dituzten, arauek legeak ordezkatzen dituzten, eta helburuek oreka-egoerak ordezkatzen dituzten).